Zaprojektuj cyfrowy model praw związanych ze spółką bez mylenia tokena z formalnym przeniesieniem udziałów. Łączymy analizę biznesową, prawną i technologiczną, aby określić, jakie prawa może reprezentować token, komu można go zaoferować i jak obsługiwać jego posiadaczy. Dobieramy model do statutu lub umowy spółki, celu emisji i przepisów właściwych dla planowanego sposobu oferowania tokenów.
Tokenizacja spółki wymaga połączenia prawa spółek, modelu finansowania i technologii blockchain. Mówimy o akcjach prostej spółki akcyjnej i spółki akcyjnej, o tokenach opartych na przychodzie i o ofertach prywatnych do oznaczonych osób. Token może reprezentować określone prawa lub interes ekonomiczny, ale sam zapis na blockchainie nie zastępuje formalności wymaganych przy zbyciu udziałów. Dlatego zaczynamy od analizy struktury i celu projektu, a dopiero później projektujemy token, dokumentację i proces obsługi inwestorów.
Na czym polega tokenizacja spółki?
Tokenizacja pozwala cyfrowo odwzorować uzgodnione prawa związane ze spółką, jej wartością lub przepływami pieniężnymi. Zakres tych praw zależy od przyjętej struktury prawnej i dokumentacji. Token może wspierać ewidencję uprawnień, automatyzować rozliczenia i ułatwiać obsługę inwestorów, ale nie powinien być przedstawiany jako automatyczny zamiennik udziału wpisanego w dokumentacji korporacyjnej.
Co tokenizujemy
Obsługujemy akcje prostych spółek akcyjnych (PSA) i niepublicznych spółek akcyjnych oraz tokeny oparte na przychodzie. Każda z tych form ma inną podstawę prawną (rejestr akcjonariuszy w PSA i S.A., umowa przy tokenie opartym na przychodzie), dlatego token odwzorowuje prawa w każdej z nich inaczej. Dla startupów i rund inwestycyjnych prowadzimy osobną usługę tokenizacja startupów i rund private equity; gdy token jest papierem wartościowym, projekt przygotowujemy jako STO, a spółkę celową zakładamy w ramach rejestracji spółek.
Spółka z o.o.: zakaz i co zamiast
Obejmowanie udziałów sp. z o.o. przez nieoznaczonych odbiorców jest zakazane: KSH art. 182¹, zakaz obowiązuje od 10.11.2023, a za jego naruszenie grozi sankcja karna. Takiej oferty nie projektujemy i nie promujemy. Zbycie udziału w spółce z o.o. podlega Kodeksowi spółek handlowych, w tym wymaganej formie czynności, a umowa spółki może dodatkowo ograniczać obrót lub wymagać zgody; transfer tokenu nie zastępuje tych formalności. Właściciel spółki z o.o. może rozważyć przekształcenie w PSA lub S.A. albo token oparty na przychodzie, opisany w umowie i oferowany prywatnie oznaczonym osobom. Jeżeli token zostanie zakwalifikowany jako instrument finansowy, MiCA nie jest podstawowym reżimem i może być potrzebny licencjonowany partner.
Akcje prostej spółki akcyjnej (PSA)
PSA ma zdematerializowane akcje i obowiązkowy rejestr akcjonariuszy, a skutek rozporządzający akcją wiąże się z wpisem w tym rejestrze. Projekt musi więc rozstrzygnąć, czy technologia rozproszonej bazy danych jest elementem rejestru prowadzonego przez uprawniony podmiot, dodatkową warstwą techniczną, czy nośnikiem odrębnego prawa ekonomicznego; inaczej cap table i stan on-chain zaczną opisywać dwie różne rzeczy. Przed implementacją mapujemy statut, umowy inwestycyjne, klasy akcji, głosy, lock-up, prawo pierwszeństwa i rozwodnienie, a smart contract blokuje transfer do czasu spełnienia wymaganych zgód. Akcja PSA może być instrumentem finansowym: emisja, dystrybucja i obrót wymagają wtedy kwalifikacji pod MiFID II i przepisami ofertowymi, a nie pod MiCA.
Akcje niepublicznej spółki akcyjnej
Token jest tu kontrolowanym cyfrowym zapisem uprawnień z akcji, zawsze uzgadnianym z rejestrem akcjonariuszy, statutem, uchwałami emisyjnymi i aktualnym cap table. Emisja, transfer, blokada i umorzenie są wykonywane dopiero po spełnieniu ograniczeń korporacyjnych i aktualizacji właściwego rejestru; w modelu uczestniczą spółka, podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy, prawnik transakcyjny i operator technologii. Do zaprojektowania są whitelisty inwestorów, ograniczenia transferu, obsługa dywidend, splitów i praw poboru oraz procedura korekty po błędnym transferze. Akcje zwykle wymagają kwalifikacji jako instrument finansowy, więc MiCA nie zastępuje analizy MiFID II, prawa spółek i roli regulowanych pośredników; projekt ma sens, gdy spółka zna cel rundy, klasy akcji i grono inwestorów, a nie wtedy, gdy ma jedynie zastąpić formalny rejestr tokenem.
Co może reprezentować token?
W zależności od wyniku analizy token może zostać powiązany między innymi z:
- prawem do określonego udziału w przychodach lub zysku,
- świadczeniem wynikającym z umowy inwestycyjnej,
- prawem uczestnictwa w wybranym projekcie lub linii biznesowej,
- instrumentem emitowanym przez spółkę albo dedykowany podmiot,
- uprawnieniami użytkowymi, dostępem lub programem lojalnościowym.
Ostateczny model zależy od celu, kręgu oznaczonych adresatów, sposobu oferowania oraz kwalifikacji prawnej tokenu.
W polskiej spółce z o.o. przeniesienie udziału podlega wymogom Kodeksu spółek handlowych i może być dodatkowo ograniczone przez umowę spółki. Sam transfer tokenu na blockchainie nie zastępuje wymaganej formy czynności ani zgód korporacyjnych. Projekt musi zatem jednoznacznie opisywać relację pomiędzy tokenem, dokumentacją i rzeczywistymi prawami inwestora.
Dla kogo jest ta usługa?
- dla właścicieli spółek z o.o., którzy rozważają przekształcenie w PSA lub S.A.,
- dla PSA i S.A. planujących rundę prywatną do oznaczonych osób,
- dla grup kapitałowych wydzielających konkretny projekt lub strumień przychodów,
- dla spółek chcących zautomatyzować obsługę posiadaczy tokenów,
- dla przedsiębiorców porównujących tokenizację z klasycznym finansowaniem udziałowym lub dłużnym.
Zakres realizacji
- analiza celu biznesowego i gotowości spółki,
- przegląd struktury właścicielskiej oraz ograniczeń wynikających z umowy spółki,
- kwalifikacja prawna planowanego tokenu i sposobu oferowania,
- projekt praw inwestora, tokenomii i przepływów pieniężnych,
- dobór struktury spółki, umowy lub podmiotu celowego, jeśli jest potrzebny,
- przygotowanie architektury technicznej i smart contractu,
- projekt onboardingu, KYC lub AML, jeżeli wymagają tego przepisy albo partnerzy,
- testy, dokumentacja i przygotowanie procesu operacyjnego po emisji.
Jak wygląda proces?
- Analiza. Ustalamy cel, wartość, skalę i oczekiwane prawa, a emitent wskazuje adresatów.
- Kwalifikacja. Sprawdzamy, jaki reżim prawny może mieć zastosowanie.
- Struktura. Projektujemy relację pomiędzy spółką, inwestorem, dokumentacją i tokenem.
- Tokenomia. Określamy podaż, cenę, ograniczenia transferu i zasady rozliczeń.
- Technologia. Tworzymy i testujemy smart contract oraz potrzebne integracje.
- Onboarding. Przygotowujemy proces rejestracji, weryfikacji i obsługi posiadaczy tokenów.
- Uruchomienie. Wspieramy start, monitoring i procesy realizowane po emisji.
Jakie elementy mogą wymagać partnera regulowanego?
Jeżeli token zostanie zakwalifikowany jako instrument finansowy albo projekt obejmuje regulowaną dystrybucję, przechowywanie, obrót lub świadczenie innych usług finansowych, konieczne może być zaangażowanie licencjonowanego podmiotu. MiCA nie obejmuje kryptoaktywów będących instrumentami finansowymi. Zakres obowiązków ustala się indywidualnie przed rozpoczęciem emisji.
Co otrzymuje klient?
- rekomendowany model tokenizacji wraz z opisem praw i ograniczeń,
- plan prawny, biznesowy i technologiczny,
- specyfikację tokenu i procesu emisji,
- smart contract oraz dokumentację techniczną w uzgodnionym zakresie,
- założenia onboardingu, rozliczeń i raportowania,
- listę wymaganych partnerów, decyzji i działań przed uruchomieniem.
Zacznij od oceny wykonalności
Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy tokenizacja rzeczywiście rozwiązuje problem spółki i jaki model można wdrożyć. Na tej podstawie określamy zakres, ryzyka, partnerów i budżet dalszych prac.